සේවක අර්ථසාධක අරමුදල යනු කුමක්ද?

සේවක අර්ථසාධක අරමුදල

ශ්‍රී ලංකාවේ පවතින විශාලතම සමාජ ආරක්ෂණ යෝජනා ක්‍රමය වන සේවක අර්ථසාධක අරමුදල (සේ.අ.අ.) 1958 අංක 15 දරණ පනත යටතේ පිහිටුවන ලද අතර, 2024 අවසානය වන විට එහි වත්කම් වටිනාකම රුපියල් ට්‍රිලියන 4.4 ක් පමණ විය.  සේ.අ.අ. හි මූලික අරමුණ වන්නේ පුද්ගලික සහ අර්ධ රාජ්‍ය අංශවල සේවය කරන සාමාජිකයින්ගේ විශ්‍රාමික දිවියෙහි මූල්‍යමය යහපැවැත්ම සඳහා අත්වැලක් සැපයීමයි.

සේ.අ.අ. හි පරිපාලන කටයුතු පිළිබඳ බලතල කම්කරු කොමසාරිස්වරයා  වෙත පැවරී ඇති අතර, අරමුදල් කළමනාකරණය හා ඊට  අදාල වු කාර්යයන්  පිළිබඳ වගකීම් හා  අදාල  බලතල ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව (ශ්‍රී. ල. ම. බැ.) වෙත පැවරී ඇත. සේ.අ.අ. පනත අනුව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව වෙත පැවරී ඇති බලතල, කාර්යයන් සහ වගකීම් ක්‍රියාත්මක කරනු ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ සේවක අර්ථසාධක අරමුදල් දෙපාර්තමේන්තුව (සේ.අ.අ. දෙපාර්තමේන්තුව) විසිනි. ඒ අනුව සේ.අ.අ. පනත යටතේ ගෙවනු ලබන  සියලුම දායක මුදල්, අධිභාර, ගාස්තු සහ අරමුදලෙහි මුදල් යෙදවීමෙන් ලැබෙන ආදායම් භාර ගැනීම, අරමුදලෙහි මුදල් වල භාරකාරිත්වය දැරීම, එක් එක් සාමාජිකයා වෙනුවෙන් වෙන වෙනම ගිණුම් පවත්වා ගැනීම, කම්කරු කොමසාරිස්වරයා විසින් සහතික කරනු ලැබූ තැනැත්තන් හට පනත ප්‍රකාරව හිමි ප්‍රතිලාභ ගෙවීම, පනතෙහි කාර්යයන් ඉටු කිරීම සඳහා කඩිනමින් අවශ්‍ය නොවන අරමුදල් සුදුසු පරිදි ආයෝජනය කිරීම, අරමුදලට අදාළව පොදු ගිණුම් පවත්වාගෙන යාම, අරමුදලෙහි මුල්‍ය ප්‍රකාශන සකස් කිරීම, එම ගිණුම් කම්කරු විෂය භාර අමාත්‍යවරයා වෙත සහ විගණකාධිපතිවරයා වෙත ඉදිරිපත් කිරීම යනාදිය සම්බන්ධයෙන් වන වගකීම් සේ.අ.අ. දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ක්‍රියාත්මක කරයි.

සේ.අ.අ. පනතට අනුව, සේවකයාගේ මාසික මුළු ඉපයීම් වලින් අවම වශයෙන් සියයට 8 ක දායකත්වයක් සේවකයා විසින්ද අවම වශයෙන්  සියයට 12 ක දායකත්වයක් සේවායෝජකයා  විසින්ද  දායක මුදල් වශයෙන් ගෙවිය යුතුය. මෙලෙස ඒකාබද්ධව ලැබෙන සියයට 20 දායකත්ව  මුදල සේවකයාගේ  විශ්‍රාම අරමුදල ගොඩනැගීම සඳහා භාවිතා කරනු ලබයි.

සේ.අ.අ., එහි සාමාජිකයන් සේවයෙන් විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසු පමණක් නොව සේවකයෙකු තම වෘත්තියෙහි යෙදෙන කාලය තුලද ඔවුන්ගේ ජීවන රටාව ඉහළ මට්ටමක පවත්වා ගැනීම  සඳහාද සක්‍රීය දායකත්වයක් දෙනු ලබයි. එහිදී, සාමාජිකයා හට පූර්ව විශ්‍රාම ප්‍රතිලාභ ලෙස, නිවාස ණයක් ලබාගැනීම සඳහා ණය ඇපකරයක් ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව සහ  අරමුදලෙන්  සියයට 30  ක මුදලක් නිවාස ඉදිකිරීම් හෝ සෞඛ්‍යමය හේතුන් සඳහා ලබාගැනීමේ අවස්ථාව, සේ.අ.අ මගින් සලසා ඇත. ඒ අනුව, සේවයෙන් විශ්‍රාම ගැනීමට පෙර නිවාස හිමිකමක් සඳහා වන ඔවුන්ගේ අභිලාෂයන් සාක්ෂාත් කර ගැනීමට  මෙන්ම සෞඛ්‍ය ගැටළු සඳහා වන වියදම් ප්‍රතිපූරණය කරගැනීම සඳහා ද තම සාමාජිකයන්ට සේ.අ.අ. මගින් පිටිවහලක් සපයයි.

2024/12/31 දිනට අරමුදලෙහි මූලික තොරතුරු
Item 2024 2023 වෙනස (%)
අරමුදලෙහි ශුද්ධ වටිනාකම (රු. බිලියන) 4,375.7 3,886.7 12.58
සාමාජිකයින් සඳහා වන  වගකීම (රු. බිලියන) 4,289.5 3,817.9 12.4
දායක මුදල් ලැබීම් (රු. බිලියන) 234.4 210.6 11.3
ප්‍රතිලාභ ගෙවීම් (රු. බිලියන) 188.1 215.9 (12.9)
ශුද්ධ දායක මුදල් (රු. බිලියන) 46.3 (5.3) 973.6
සාමාජික ගිණුම් සංඛ්‍යාව (මිලියන) 22.2 21.5 3.3
වර්ෂය තුළ දායකත්ව මුදල් ලැබුණු සාමාජික ගිණුම් සංඛ්‍යාව 2,920,618 2,635,392 10.8
ප්‍රතිලාභ ගෙවීම් සංඛ්‍යාව 208,047 221,822 (6.2)